Arama Sonuçları

Arkeojeofizik Arkeolojide Görünmeyeni Görme Sanatı

Arkeolojik alanlarda yeraltında gömülü arkeolojik yapıları ortaya çıkarma, yerleşim planlarının ve yayılım alanının belirlenmesinde multidisipliner bir karaktere sahip olan ve arkeoloji biliminde yaygın kullanılan bilim dallarından biri de jeofiziktir.

Dendrokronoloji

Dendrokronoloji, ağaç gövdelerinde yıl bazında oluşan yaş halkalarına dayanarak tarih belirleme bilimi olarak tanımlanır. “Dendros” odun, “chronos” tarih ve “logos” bilim kelimelerinin birleştirilmesiyle oluşturulan bir terimdir.

Kimlik ve Hafıza Mikroskop Altında: Tarihöncesi Beden Süsleme Teknolojileri

Takılar—arkeolojide daha sık kullanılan tabirle “kişisel süs eşyaları” veya “beden süsleri”—bugün çoğumuz için estetik nesneler olarak görülür: kolyeler, boncuklar, bilezikler ya da yüzükler. Oxford İngilizce Sözlüğü süs eşyalarını “işlevsel bir amacı olmayan, bir şeyi daha çekici göstermek için kullanılan nesneler” olarak tanımlar. Ancak arkeoloji ve antropoloji bu küçük nesnelerin çok daha büyük anlamlar taşıdığını göstermektedir.

Obsidyen Çalışmalarında Kullanılan Arkeometrik Yöntemler

Tarihöncesi dönemlerde yaşamış olan toplulukların düşünce şekillerine ulaşmanın bir yolu, düşünce şekillerinin davranışlara yansımasıdır. Davranışlar ise günümüze kadar ulaşabilen nesnelere yansır. Geçmiş dönemlerden bugüne kadar neredeyse hiç bozulmadan günümüze ulaşan ve topluluklarının yaşam ve düşünce biçimlerine dair önemli bilgi kaynaklığı eden nesnelerin başında ise yontmataş aletler gelmektedir.

Arkeolojide İnsan ve Çevre Etkileşiminin Kurgulanmasında Paleoklimatoloji

Tarihöncesi dönemlerden günümüze toplumların çevreleriyle olan etkileşimlerini yorumlayabilmek için paleoiklim koşullarının mümkün olduğunca ayrıntılı bir şekilde anlaşılması gerekmektedir. Bu bağlamda paleoklimatoloji, çeşitli yöntemler kullanarak tarihöncesinden yakın zamana kadar olan iklim ve iklim değişikliklerini saptamaya, anlamaya ve yorumlamaya çalışır.

Toprağın Hafızası: Mikroskop Altında Kazı ve Jeoarkeoloji

Arkeolojik kazıların geleneksel anlatımı duvarlar, tabanlar, buluntular gibi materyal kültür ögeleri üzerinden yapılır. Öte yandan kazının asıl hikayesi, çoğu zaman bu görünür kalıntıların arasında sıkışıp kalmış hatta çoğu zaman önemi farkedilmeyen toprak ve tortuların içinde gizlidir.

Arkeosismoloji Işığında Anadolu’da Arkeolojik Çağları Etkileyen Depremler

Depremler, tüm çağlar boyunca insan hayatını etkilemiş ve özellikle Holosen sonrasında ortaya çıkan yerleşimlerle birlikte arkeolojik olarak iyileşme etkileri gözlenebilir olmuştur. Tarihsel depremlerin Erken Neolitikten başlayarak eski toplumlar üzerinde büyük etkileri olmuş ve böylece toplumlar üzerinde sosyal-siyasal değişimlere ve dönüşümlere neden olarak gezegenimizdeki tüm uygarlıkları etkilenmiştir.

Neden Arkeometri?

Yaşadığımız topraklar geçmişin izlerini taşımaktadır, arkeoloji bilimi ise bu izleri araştırır. Arkeoloji geçmiş dönemlerde yaşamış toplumların kültürel ve toplumsal düzenlerini günümüze kadar gelebilen kalıntılara dayanarak araştıran, belgeleyen ve gelişim sürecini inceleyerek yorumlamaya çalışan bir bilim dalıdır. Arkeolog geçmişi anlamak için soru sorar ve sorduğu soruya somut kanıtlara dayalı yanıt arar. Öyleyse arkeolog bir fen bilimciden farklı düşünemez ve çalışamaz.

Disiplinler Arası Arkeolojide Arkeometrinin Kuramsal ve Uygulamalı Boyutları

Arkeoloji artık yalnızca toprağın veya suyun altından çıkan eserleri tanımlayan bir disiplin değil; o eserlerin üretim tekniklerini, kullanım izlerini, kökenlerini ve zaman içindeki değişimlerini bilimsel yöntemlerle çözümleyen multidisipliner bir bilim dalıdır.

Bir Değerden Fazlası: Antik Dünyada Para

Tarihin sessiz tanıkları olan sikkeler ve madalyonlar, yalnızca ekonomik yaşamın cansız bir takas aracı değil; ait oldukları dönemin siyasi otoritesini, inanç dünyasını, mimari başarılarını ve gündelik yaşam pratiklerini günümüze taşıyan en önemli belgeleridir. Nümismatik bilimi, arkeoloji biliminde geçmişin karmaşık dokusunu çözümlerken, bizlere antik çağlardan günümüze uzanan geniş ve çok boyutlu bir perspektif de sunar.

Antik Çağdan Günümüze: Madalyaların Sanat Tarihi Yolculuğu

Madalyonlar Rönesans'tan beri bağımsız bir sanat eseri olarak kabul edilmiştir. Ancak madalyonun nesne olarak ortaya çıkışı Antik Döneme dayanmaktadır. Bilinen ilk örnekleri Hellenistik Dönemde karşımıza çıksa da günümüzün madalyonları Roma Dönemindeki madalyonlara dayanmaktadır.

Tılsımlı Paralar

Önceleri sadece metalden olan, sonra da kağıda basılan gerçek anlamda bildiğimiz para hayatımıza yaklaşık 2650 yıl evvel girdi. Paranın maaş ödemelerinde kullanımını kolaylaştırma, ödeme süreçlerini düzenleme ve muhasebe kayıtlarını daha anlaşılır hale getirme fikrini ilk kez Lidyalılar geliştirmiştir.

Antik Çağda Paralı Askerliğin Ekonomik Boyutu: Tunç Sikke İle Yapılan Ödemeler

Antik Çağdan günümüze miras kalan olgulardan birisi de ne yazık ki devletler arası muharebe ve savaşlardır. Hellen kent devletlerinden siyasi birliklere, krallıklardan imparatorluklara, çeşitli nitelikteki askerlerden müteşekkil ordular çoğu zaman altında ekonomik hususların yattığı sebeplerden ötürü savaş halinde bulunmuştur.

Roma’da İmparatorluk Propagandasının Sembolü Su: Severuslar Hanedanı Zamanında Küçük Asya Kent Sikkeleri Üzerindeki Yansımalar

Su, İnsanoğlu için gerek beslenme gerekse hijyenik koşulları sağlamada şüphesiz en değerli yaşam kaynağıdır. Bu nedenle, tarihe yön vermiş tüm büyük uygarlıklara ait yerleşimlerin, ilk önce nehirlerin kenarlarında kurulmuş olması bir tesadüf değildir.

Antik Çağda Festival Sikkeleri: Kült, Kimlik ve Ekonomi

Bugün kullandığımız “panayır” sözcüğünün de kökeni olan Eski Yunanca, pas (bütün) ve agyris (toplanma, bir araya gelme, kalabalık) kelimelerinden türetilen “panegyris” Antik Yunan’da belirli bir tanrı/ tanrıça onuruna düzenlenen, dinsel ritüeller, atletik ve kültürel yarışmalar ile ticari etkinlikleri bir araya getiren büyük ölçekli şenlik/festival ve toplantıları ifade eder.

İstanbul’daki Bizans Mezarları

Bu yazının konusunu oluşturan ve Bizans dönemi diye anılan dönem aslında hiç var olmamıştır. Zira Osmanlı fethine kadar ele geçen mozaik, duvar resmi, sikke gibi içinde tasvir barındıran her eserde imparator için “Romalıların kralı” ifadesi kullanılmaktaydı. 16. yüzyılda uydurulup unutulan ve 19. yüzyılda yeniden canlandırılan Bizans kelimesi ise Türkçe’de yanlış kullanılan başka sözcükler gibi yerleşik bir hal almıştır.

İstanbul’un Sur Yazıtları ve Bize Anlattıkları

İstanbul’un bilinen en eski suru, ünlü tarihçi Yaşlı Plinius’un bahsettiği günümüz Sarayburnu’nda kurulmuş ilk yerleşim olan Lygos’a ait olmalıdır. Çok geçmeden aynı yerde bu sefer Hellas’tan gelen Dor kökenli Megaralılar, “Byzantion” denilen yeni bir yerleşim kurmuşlardır.

Çağlar Boyunca Pantokrator Manastırı

Bir yapının teknik açıdan incelenmesi, bizi taş, mermer ve mimari ayrıntıların dünyasına; ölçülerin, oranların ve yüzey izlerinin sessiz diliyle örülmüş bir alana taşır. Buna karşılık, aynı yapıyı yazılı kaynaklardaki anlatı ve tanıklıklarla birlikte okumak, kimi zaman teknik ya da donuk görünen ayrıntılara canlılık katabilir.

Ayasofya'nın Öncesini Aramak Öncesini Geleceğe Taşımak

Ayasaofya, 1.500 yıldır üç imparatorluğa başkentlik yapmış İstanbul'un merkezinde, boyutu ile çevresindeki tüm yapılardan daha fazla dikkat çekerek ayakta duran bir anıttır. Yüzyıllar boyunca ikonik varlığıyla her zaman dikkati üzerine çekmiş; yine yüzyıllar içerisinde, hiç azımsanmayacak eklerle heybetini daha da geliştirmiş, daha da anıtsallaştırmıştır.

Kayıp Zamanların İzinde: Ernest Mamboury ile Miltiadis İsaak Nomidis’in Bizans İstanbul’unu Keşif ve Belgeleme Serüveni

Ernest Mambourye, yirminci yüzyılın ilk yarısında özellikle İstanbul’un Bizans ve Osmanlı dönemleri arkeolojisi, tarihsel topografyası ve kentsel geçmişine yönelik yaptığı araştırmalarla öne çıkan bir isimdir. 1878 yılının Nisan ayında İsviçre’nin Nyon kentinde dünyaya geldi. Küçük yaşta annesini ve babasını ardı ardına kaybettiği bilinir.

Bizans Efsaneleri, Osmanlı Rivayetleri: İstanbul’daki Antik Anıtların Mirası

Eski Roma’ya rakip olma çabalarında Konstantinus, Theodosius ve diğer Geç Antik dönem imparatorları, Byzantion’un eski bir taşra kasabası olan görünümünü yeniden şekillendirerek onu görkemli yeni bir başkente dönüştüren inşa hamlesi başlattılar.

Bizans Konstantinopolis’inde Anıtsal Mekan, Bellek ve Yorum

İstanbul, yüzyıllar boyunca yalnızca imparatorluklara başkentlik yapmış bir şehir değil; aynı zamanda anlatıların, inançların ve kolektif hafızanın iç içe geçtiği benzersiz bir örnek mekan olmuştur. Bu kadim kentte taşlar, yalnızca yapı malzemesi değil, geçmişi bugüne taşıyan sessiz tanıklardır.

Anadolu Yakasının Sessiz Tanıkları: İstanbul’un Derin Katmanları

İstanbul Arkeoloji Müzeleri, kuruluşundan itibaren yalnızca kentin değil, tüm Anadolu’nun kültürel hafızasına yön veren kurumların başında gelir. Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinden itibaren başlayan bilimsel kazı faaliyetleri, bugün İstanbul’un sınırları içinde kesintisiz biçimde sürdürülmektedir. Özellikle son yirmi yılda Marmaray ve metro projeleriyle ivme kazanan arkeolojik kurtarma kazıları, İstanbul’un geçmişini adeta yeniden yazmıştır.

Yedikule-Sirkeci Demiryolu Hattı Yapımından Menderes’in “İmar Yıkımlarına” İstanbul Sur İçinde Arkeoloji

Etrafı surlarla çevrili yedi tepeli bir yarımadanın üzerinde kurulan İstanbul Neolitik dönemden bugüne 8500 yıllık kültürel birikimiyle eşsiz bir açık hava müzesi niteliklerine sahiptir. Bir zamanlar üç kıtayı yönetmiş İstanbul’un merkezindeki Topkapı Sarayı, Ayasofya, Hipodrom ve Sultanahmet’in yanı sıra sur içindeki diğer görkemli kültürel miras, Osmanlı döneminden Cumhuriyet’e tüm yönetimler için yadsınamaz bir övünç kaynağı olmuştur.

Galata’nın Sessiz Mirası: Pera Ceneviz Kolonisi (1267-1453)

Orta Çağ Akdeniz dünyasının en etkili denizci cumhuriyetlerinden Cenova, 11. yüzyıldan itibaren ticaret ve denizaşırı kolonileşme faaliyetleriyle Doğu Akdeniz’de güçlü bir varlık inşa etmiştir. Ticari çıkarlarını korumak adına donanmasını güçlü tutmuş, deniz üsleri meydana getirmiş ve Kırım’a kadar uzanan geniş bir etki alanı yaratmıştır.

İstanbul’un Roma/Bizans Dönemi Forum – Anıt Sütunları

325 yılına kadar sıradan bir Roma kentiyken, İmparator Constantinus’un ön görüsüyle dünyanın en büyük imparatorluğunun merkez kenti olarak yeniden imar edildi. “Nova Roma/Yeni Roma” adıyla kurulan kent, açılışının yapıldığı 11 Mayıs 330’a kadar çok sayıda yapıyla şaşaalı bir görünüme kavuştu.

Konstantinopolis: Bir İmparatorluk Başkentinin Doğuşu – Byzantion’dan Nova Roma’ya İstanbul’un Erken Tarihi

Ayrıcalıklı coğrafi konumuyla İstanbul’un binlerce yıllık yerleşim tarihi prehistorik çağlara uzanmaktadır. İstanbul, yalnızca Karadeniz ve Akdeniz’i değil, Akdeniz uygarlıklarını Karadeniz üzerinden Tuna gibi büyük akarsular ile Avrupa’ya bağlayan suyolunun, Asya ile Avrupa arasında uzanan doğal köprü ile kesiştiği yerde kurulmuştur.

Roma’nın Gölgesinde, Konstantinopolis’in Işığında: İstanbul

İstanbul, insanlık tarihinin en katmanlı en önemli metropollerinden biridir. Her kazmada yeni bir dönem, her taşta bir imparatorluğun yankısı duyulur. Antik Roma’nın son evresinde yalnızca siyasi ve idari bir merkez olarak değil, kültürel ve dinsel dönüşümlerin sahnesi olarak da yeni bir kimlik kazanmıştır. Bu nedenle Geç Antik Çağ İstanbul’u, Roma mirasının zamanla çözülüp, Bizans kültürünün biçimlendiği eşsiz bir laboratuvar gibidir.

Sahnenin Işığında, Toplumun Gölgesinde: Antik Roma’da Kadın Aktrisler

MÖ 3. yüzyılda başlayan Romalıların eğlence anlayışlarındaki yeni arayışlar MÖ 2. yüzyılda seçkinler tarafından finanse edilmeye başlanan bir tiyatro geleneği oluşturmuş ve MÖ 1. yüzyılda gerçekleşen toplumsal değişimlere paralel şekilde yeni bir tiyatro kültürünün filizlenmesinin önü açılmıştır. Bu değişim sürecinde kadınlar daha çok özgürleşmiş, oyunculuk, dansçılık ve müzisyenlik gibi sahne sanatlarında daha fazla yer almaya başlamışlardır.

Antik Çağın Kimsesiz Çocukları

Yunan- Roma dünyasındaki diğer dezavantajlı kesimler gibi terk edilmiş kimsesiz çocuklara dair yazınsal ve arkeolojik kanıtlara ait kanıtlar hayli yetersizdir. Antik dünya söz konusu olduğunda terk edilmiş çocuklardan kastımız, doğumundan birkaç hafta sonra, henüz adını almamış, arınma ritüellerini tamamlamamış, başka bir deyişle aileye resmen kabul edilmemiş bebeklerdir.

Uygarlığın Gölgesinde; Anadolu’da Kölelik

Avcı-Toplayıcı toplumlarda insanlar ihtiyaçlarını doğadan bulup alıyorlar, aldıkları ürünlerin üretimi için özel bir çaba harcamalarına gerek kalmıyordu. Meyveyi dalından kopararak, hayvanı da peşinden koşup avlayarak hayatta kalabiliyorlardı. Bu bakımdan, toplumsal olarak bir sonraki evreye geçişin, bireysel ruhsal kapasitenin gelişiminden daha yavaş olduğunu iddia etmek mümkündür.

Assur-Babil Dünyasında Tapınak Ekonomisi İçin İşgücü Olarak Kullanılmış Toplumsal Bir Grup: Širkü

Tapınak ekonomisinin Eski Mezopotamya iktisadi hayatının önemli bir parçası olduğunu Eski Çağ bilimleri alanında yapılan araştırmalar ortaya koymuştur. Eski Mezopotamya’da gelişmiş bir tapınak ekonomisinin varlığı, iktisadi hayatın içerisinde rol alabilecek sosyal grupların var olmasını da beraberinde getirmiştir.

Toprak Altında Bırakılanlar: Ötekilerin Arkeolojisi

İnsan kendinden başka bir canlıya dönüşme arzusunu taşıyandır. Değişim ve dönüşme onun evrimsel yazgısıdır. O yüzden sürekli olarak kendini tanımlama, bilme arzusuna düşer. Geride bırakmak istediğinden uzaklaştığını bilmek, o arkaik canlı olmadığına ikna olmak için kendini dilde yeniden yaratır, ağzından çıkanla zihnini kodlar.

Tarihe Onurlu veya Öteki Olarak Geçmek

BRECHT’IN “Yedi kapılı Teb’i kim kurdu?” sorusu, arkeolojinin temel çelişkisini açığa çıkarır: Tarih, her daim kralları ve kahramanları yüceltirken, emeği görünmez kılar. Günümüz arkeolojisi de çoğu zaman aynı yanılgıyı sürdürür; görkemli eserler ön plana çıkarılır, onları inşa eden binlerce sıradan insanın izlerini ise toprağın altında bırakır.

Antalya Kaleiçi Aya Yorgi Kilisesi

Pek çok ulusun bir arada yaşadığı Osmanlı İmparatorluğu, çatısı altındaki ulusları “millet sistemi”ne göre tanımlamıştı. Ana dilleri Türkçe olan Karamanlılar Ortodoks inancına sahip olmalarından dolayı Ortodoks Rum milleti mensubu sayılmışlardı. Bu kadim toplum Orta Anadolu’da Konya, Niğde, Nevşehir, Kayseri, Yozgat, Kırşehir, Isparta, Uşak illeri ile Akdeniz Bölgesi’nde Antalya, Mersin ve Adana dolaylarında yaşamıştı.

Herakleia Pontika ve Akheron Vadisi

Günümüzde Zonguldak ili Karadeniz Ereğli ilçesinin modern yerleşim alanının altında kalmış Herakleia Pontika antik kentinde, tarih boyunca kesintisiz yerleşim devam etmiştir. Antik Çağda Karadeniz’in güney sahillerinin önemli liman kentlerinden biri olmasından dolayı, dönemin tarihçileri, kentin tarihi ve coğrafyası, erken dönem tarihi, bölgede gerçekleşen kolonizasyon hareketleri, kent çevresinde yaşayan halklar ve diğer yerleşimler ile ilgili bilgiler vermişlerdir.

Urartu Kalesi: Körzüt

Van Gölü Havzası, Urartu arkeolojisi açısından oldukça önemli bir yere sahiptir. Çekirdek bölge niteliğinde olan havzada Urartu ile özdeşleşen pek çok yeni özellikle karşılaşılmaktadır. Kuşkusuz Urartu imzalı başkent Tuşpa, barındırdığı potansiyel ile en önemli merkezlerden biridir.

Aktüel Arkeoloji Dergisi 97. Sayı "Ötzi'den Herakles'e"

Anadolu topraklarından çok uzaklarda, yaklaşık 5300 yıl önce Alpler’in zirvesinde gizemli bir cinayet sonucunda hayatını kaybeden bir adam. Doksanlı yılların başında bir grup dağcı tarafından keşfedilen Buz Adam Ötzi’nin mumyası bilim insanlarının hala yıllardır çözemediği sırlar barındırıyor.

EN ÇOK OKUNANLAR

Altınlarla Donatılmış Trakyalı Savaşçı Mezarı Bulundu

Arkeologlardan oluşan bir ekip, Bulgaristan'ın Topolovgrad kenti yakınlarındaki Kapitan Petko Voyvoda köyünde çok heyecan verici bir keşifte bulunarak, Trakyalı bir savaşçının mezarını ve altından oluşan pek çok eseri ortaya çıkardı.

Tarlada Yürüyüş Yapan Kadın 2150 Gümüş Sikke Buldu

Prag'ın güneydoğusundaki Kutnohorsk kentinde tarlada yürüyüş yapan bir kadın, çiftçilik faaliyetleri sırasında yüzeye çıkan birkaç gümüş sikkeye rastladı. Çek Cumhuriyeti'nde şimdiye kadar bulunan en büyük erken ortaçağ sikke istifini açığa çıkardığının farkında değildi.

SON İÇERİKLER

Yapay Zeka Farklı Hitit Katiplerinin El Yazılarını Ayırt Etmeyi Başardı

Würzburg Julius-Maximilians Üniversitesi ve Mainz Bilim ve Edebiyat Akademisi'nden bir ekip, Anadolu'da bulunmuş kil tab...

Polonya'da Tunç Çağına Ait Ağır Bilezikler Bulundu

Polonya'nın güneydoğusundaki Śniatycze köyü yakınlarında, Tunç Çağına ait ağır bileziklerden oluşan b...

Neandertaller 60 Bin Yıl Önce Diş Çürüklerine Müdahale Etmişler

60 bin yıllık bir Neandertal dişinde bulunan delik, büyük olasılıkla taştan bir matkapla açılmış olup, bu keşif b...